Sözleşmenin kapsamı ve oylama
ILO'nun Cenevre'deki 114. Uluslararası Çalışma Konferansı'nda 12 Haziran 2026'da kabul edilen 193 Sayılı Platform Ekonomisinde İnsana Yakışır İş Sözleşmesi, 406 kabul, 8 ret ve 36 çekimser oyla geçti. Sözleşme, dijital emek platformları üzerinden çalışan — sürücülük, teslimat, ev hizmetleri ve veri etiketleme gibi işlerden gelir elde eden — 150 milyondan fazla kişiyi kapsıyor ve platform çalışmasına yönelik ilk küresel iş standardı olma özelliği taşıyor.
Sözleşme, çalışanların sözleşme statüsü ne olursa olsun asgari ücret ve iş kaynaklı masrafların karşılanmasını, sosyal güvenlik erişimini, örgütlenme ve toplu pazarlık hakkını, ayrımcılık ve zorla çalıştırmaya karşı korumayı güvence altına alıyor. Kritik bir madde, istihdam statüsünün sözleşmede yazan etiketle değil fiilen yürütülen işin niteliğiyle belirlenmesini zorunlu kılıyor.
Algoritmik yönetime şeffaflık zorunluluğu
Sözleşme platformların, çalışanları izleme ve değerlendirme sistemleri ile bu sistemlerin çalışma koşulları üzerindeki etkileri konusunda bilgilendirmesini şart koşuyor; çalışanlar aleyhlerine alınan otomatik kararlar için yazılı açıklama ve insan incelemesi talep edebilecek. Sözleşme ayrıca haksız hesap askıya alma veya deaktivasyona karşı itiraz ve tazmin mekanizmaları da öngörüyor.
Sözleşmenin bağlayıcı hale gelmesi için üye ülkelerin onaylaması gerekiyor; ülkelere onay kararı öncesinde boşluk analizi yapma ve üçlü (hükümet-işveren-işçi) istişare yürütme yükümlülüğü getiriliyor. Türkiye'de platform tabanlı iş gücünden yararlanan şirketler için sözleşme, henüz onaylanmamış olsa bile, algoritmik yönetim şeffaflığı ve istihdam statüsü sınıflandırması konusunda küresel standardın hangi yöne evrildiğini şimdiden gösteriyor.
