Yapay zekâ mülakatı hızla yaygınlaşıyor, memnuniyet aynı hızda artmıyor
1 Mayıs 2026'da yayımlanan ve ABD, İngiltere, Almanya, Avustralya ve İrlanda'da toplam 2.950 aktif iş arayanla (1.200'ü ABD merkezli) yürütülen Greenhouse araştırmasına göre, adayların yüzde 63'ü bir yapay zekâ mülakatı deneyimledi — bu oran altı ay önceye kıyasla 13 puan arttı. Ancak adayların yüzde 38'i süreçte bir yapay zekâ mülakatı olduğu için başvurudan tamamen vazgeçti, yüzde 12'si ise aynı şeyi yapmayı düşünüyor.
Çekilme nedenlerinin başında insan olmadan yalnızca yapay zekâ tarafından puanlanan önceden kaydedilmiş video mülakatlar (yüzde 33), yapay zekâ kullanımının bildirilmemesi (yüzde 27) ve mülakat sırasında yapay zekâ ile izlenme (yüzde 26) geliyor.
Sorun yapay zekâ değil, şeffaflık eksikliği
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu şeffaflıkla ilgili: adayların yüzde 70'i, sürecin bir noktasında yapay zekâ tarafından değerlendirileceği konusunda açıkça bilgilendirilmediğini söylüyor; yüzde 21'i bunu ancak mülakat başladığında fark ediyor. Yalnızca yüzde 18'i işverenlerin net bir yapay zekâ politikası olduğunu düşünüyor ve yüzde 57'si bildirimin yasal bir zorunluluk olması gerektiğine inanıyor.
Buna rağmen adaylar yapay zekâdan tamamen vazgeçilmesini istemiyor: yüzde 81'i doğru güvencelerle aynı veya daha fazla yapay zekâ kullanımını kabul ediyor. En çok talep edilen güvenceler arasında baştan bildirim (yüzde 44), insan mülakatı talep edebilme seçeneği (yüzde 46) ve karar öncesi insan incelemesi (yüzde 38) yer alıyor.
Türkiye'deki İK ekipleri için anlamı
Türkiye'de video mülakat ve otomatik ön eleme araçlarını kullanan şirketler için bu araştırma net bir uyarı taşıyor: adayların yapay zekâya direnci aslında teknolojiye değil, şeffaflık eksikliğine yönelik. Aracın kendisini gizlemek, hem aday deneyimini hem de işveren markasını doğrudan zedeliyor.
İK ekipleri için pratik çıkarım, mülakat davetinde yapay zekânın nerede ve nasıl kullanıldığını açıkça belirtmek, adaylara talep halinde insan mülakatı seçeneği sunmak ve nihai kararın insan incelemesinden geçtiğini teyit etmek — bu üç adım, araştırmadaki en yüksek talep gören güvencelerle birebir örtüşüyor.
