Rapor ne buldu
Avustralya Çalışma ve İşyeri İlişkileri Bakanlığı (DEWR) Baş Ekonomist Ofisi'nin hazırladığı rapor, Avustralya İstatistik Bürosu'nun İşgücü Anketi, Jobs and Skills Australia'nın İnternet Boş Pozisyon Endeksi ve kurumun Üretken Yapay Zekâ Kapasitesi çalışmasını birleştiren bir izleme çerçevesi kullanıyor. Raporun temel bulgusu, 'bugüne kadar Avustralya'da yapay zekâ kaynaklı geniş çaplı bir işgücü piyasası sarsıntısına dair kanıt bulunmadığı' yönünde; Mayıs 2026 itibarıyla işsizlik oranı yüzde 4,4'te, işgücüne katılım ise tarihi rekor seviyelere yakın seyrediyor.
Üretken yapay zekâya en açık mesleklerde istihdam, Kasım 2022'den bu yana yüzde 5,6 artarken, yapay zekâya en az açık mesleklerde bu oran yüzde 9,5'e ulaştı — rapor bunu 'kayda değer bir yavaşlama' olarak nitelendiriyor, kitlesel bir yer değiştirme değil. Yapay zekâya açık mesleklerde net iş imkânı 2019-2024 arasında yine de yüzde 10 arttı; yazılım geliştirici istihdamı Kasım 2022'den bu yana yüzde 25 yükseldi ve yapay zekâ becerisine sahip çalışanların ücret artışı 2023'teki yüzde 25'ten 2024'te yüzde 56'ya çıktı. 20-24 yaş grubundaki gençlerin istihdamı, ChatGPT'nin lansmanından bu yana 25 yaş üzeri çalışanlara kıyasla hafifçe daha hızlı büyüdü.
Ama herkes aynı tabloda değil
Rapor, büro ve idari işlerin, yapay zekâya daha az açık mesleklere kıyasla belirgin biçimde daha yavaş istihdam artışı gösterdiğini not ediyor. Avustralya Verimlilik Komisyonu, genel iyimserliğe rağmen, işlerini kaybeden çalışanlar için 'acı verici bir geçiş' yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Çalışma ve İşyeri İlişkileri Bakanı Amanda Rishworth, raporun açıklandığı basın bültenindeki değerlendirmesinde, 'yapay zekâ çalışma biçimimizi değiştiriyor, ama aynı zamanda verimliliği artırma, beceri geliştirme ve yeni fırsatlar yaratma konusunda gerçek bir potansiyele sahip' dedi ve hükûmetin yapay zekânın işleri tehdit etmek yerine iyi işler yaratmak için kullanılmasını sağlamaya kararlı olduğunu, izlemeye devam edeceklerini belirtti.
Türkiye'deki İK ekipleri için anlamı
Avustralya'nın yaklaşımı — birden çok resmî veri kaynağını birleştiren sistematik hükûmet izlemesi — yapay zekânın istihdam etkisini ölçmek isteyen kurumlar için bir model sunuyor. Büro ve idari işlerdeki yavaşlama bulgusu ise, benzer beyaz yakalı idari fonksiyonların yoğun olduğu Türkiye şirketleri için erken ve somut bir sinyal niteliğinde.
İdari ağırlıklı fonksiyonlarda çalışan Türkiye'deki İK ekiplerine önerilen adım, görev düzeyinde yapay zekâ maruziyetini şimdiden haritalandırmak ve büyüme durma noktasına gelmeden önce yeniden beceri kazandırma hatlarını proaktif biçimde kurmak.
